Sidi El Karchi

Kunstenaar. Schilderkunst.

Kijken wat er overblijft...

Zijn en niet zijn in het werk van Sidi El Karchi

Sidi El Karchi is niet de eerste schilder die ik heb leren kennen, hij zal ook niet de laatste zijn. Hij is wel de schilder die mij op dit moment in mijn leven het meest aan het hart ligt. Veel werk heb ik van de jonge Sidi nog niet gezien maar wat ik zag beviel me. Later ontdekte ik dat het werk van Sidi nog steeds klein en overzichtelijk is. Genoeg schilderijen om naar te kijken, niet zoveel dat het je duizelt. Zou de artiest in deze periode van zijn leven sterven dan neemt zijn werk het voor hem over. En de zeggingskracht van dat kleine oeuvre zal dan in de loop der jaren zo sterk groeien dat het op een dag de toeschouwer zal verbazen dat hij, de schilder, op zo'n jonge leeftijd al zoveel te vertellen had in zo'n korte tijd. Maar ik wens niemand de dood toe, en zeker niet aan Sidi El Karchi. Zijn werk is al meer dan voldoende een oefening in verdwijnen.

Van zijn autobiografie weet ik niet veel maar zo'n naam in combinatie met dat werk roept vragen op. Vragen die geen pasklare antwoorden opleveren die het werk en de auteur kunnen inkaderen maar wel een ruimte openen waarin we mogen duiden, fantaseren, verbanden leggen. De Arabische voor- en achternaam verraadt een achtergrond waarin het woord belangrijker is dan het beeld. De islamitische kunst is een bij uitstek woordelijke kunstvorm. Bij Sidi El Karchi is het beeld de eerste vorm waarin de schepping zich aandient, niet het woord. Woorden, voor zover ze ergens voor staan in zijn werk, zijn er niet in te ontwaren. Het woord is uitgebannen. We leven in het tijdperk van het beeld waar woorden, als ze al ergens voor dienen, bij gevonden moeten worden. Het beeld oefent via de media, de videoclip, de Youtube en de 3d bril een steeds sterkere invloed uit. Woord en beeld zijn in een vernietigende competitie met elkaar verwikkeld waarvan de uitkomst bij de komende generaties zal komen te liggen.

Het beeld slaat het woord kapot bij Sidi El Karchi, het is een beeldenstorm de andere kant op, dit radicaal wegdrukken van het woord, wat voor de hand ligt als je beschouwt dat Sidi El Karchi is opgegroeid in het zuidelijkste punt van Nederland, daar waar beelden ternauwernood ontsnapten aan de beeldenstorm die in de zestiende eeuw in de Lage Landen woedde - die vorm waarin religieus fanatisme het overnam van het stijlgevoel dat veronderstelt dat wat met liefde gemaakt is, je met liefde moet laten staan. In de portretten en melancholieke zinsbegoochelingen van de personages die de hoofdrol spelen op zijn doeken wordt wat afgedroomd, weggekeken, stil gestaan en uren aan kostbare tijd verspild - hoe groot ze ook zijn afgebeeld, al die mannen en vrouwen, moeders en meisjes, eigenlijk zijn het inbeeldingen. Wat wordt afgebeeld is er niet. Het verontschuldigt zich niet eens voor zijn of haar afwezigheid; deze onverschilligheid is de uitkomst van een esthetische positie. De intense kleuren, de strakke belijningen versterkt die geestesgesteldheid van de personages nog meer. Ze zijn eerder ideële figuren dan materiële. Zelfs het konijn dat op een van zijn stukken wordt vastgehouden door een meisje lijkt hier niet aan te ontkomen.

Kritiek is kijken wat er van de traditie overblijft wanneer het onderwerp wordt van een schilderij. Een schilder dus die in een traditie wil staan, deze Sidi wat meneer, heer, in het Arabisch betekent en zijn weg vond naar Europa in de benaming van El Cid, de heldhaftige ridder die tegen de Andalusische Moren vocht. El Cid was de bijnaam die de Arabieren hem gaven uit respect voor zijn vechtlust. Sidi is ook een wilde schilder wat betekent dat de spanningen van het gemoed ook hun weg willen vinden naar het doek. Een schilder voor wie de traditie ook als een juk kan voelen, een juk dat voortdurend afgeworpen moet worden. De wilde schilder schuwt het conflict niet wetende dat hij, mits die strijd volhardend en gedisciplineerd wordt volgehouden, het resultaat alleen maar een overwinning kan zijn. Nooit een politieke of ethische, wel een esthetische. De strijd is een strijd op de grenzen van het technische kunnen. Het is een oefening in kijken. Verder kijken op de grens waar het uitgestrekte rijk van de traditie ophoudt. Daar, op die grens, begint de woestijn. De woestijn van het niet-weten waar het experiment het reismiddel bij uitstek wordt.

Scheppen is geen idyllische aangelegenheid, het is een voortzetting van de oorlog met andere middelen. Scheppen is wat men doet als de gieren van het slagveld zijn vertrokken, men beziet dan het slagveld en schildert er het zijne van. De schilder tekent op wat er niet meer is. Het schilderij wordt het conflict, de handtekening van de schilder de ondertekening van de voorlopige wapenstilstand. Een geslaagd schilderij drukt uit dat de veldslag gewonnen is maar de oorlog nog wel even zal voortduren. De oorlog van het individu met de wereld.

Zoals gezegd, van Sidi El Karchi als mens weet ik nog niet veel maar de enkele keren dat ik hem ontmoette zag ik een jongeman die ontevreden wordt wanneer het gemoed in relatieve rust verkeert. Omdat hij vrede zoekt, bereidt hij zich voor op oorlog. Toen hij bij mij op bezoek kwam om te eten en te drinken en te praten over de staat van rust, begon hij over die andere marteling die het leven biedt: de liefde. De enige tak van oorlog waarin alleen maar verliezers zijn.

Was de ware liefde voor hem wel weggelegd. Kon hij met zijn obsessieve gerichtheid op het maken van werk, op het verschijnen aan die grens waar je alles achter je moet laten wil je iets te veroveren hebben, nog wel een liefdesleven erbij houden. Hij sprak hierover met lichte vertwijfeling alsof hij het geloof al had opgegeven maar de charme van de illusie ervan niet durfde los te laten. Ik had het gevoel, sterker dan dat ik naar iemands kwellingen keek, dat ik iemand zag die de liefde zelf aan het inzetten was voor zijn werk. Die broedde op zijn eigen rottende, gekwelde vlees om er als schilder beter van te worden. Ik juich zulke inzet toe.

Tekst: Abdelkader Benali 2010
Bron: Catalogus Bonnefantenmuseum Maastricht

Nieuws

Geen resultaten gevonden.

Agenda

Geen resultaten gevonden.